Cách bảo quản tranh tại nhà để bền đẹp theo năm tháng

Một bức tranh được chăm sóc đúng cách có thể giữ màu sắc tươi mới hàng chục năm. Ngược lại, chỉ vài mùa nồm ẩm cũng đủ khiến tranh ố vàng, nấm mốc. Với khí hậu nóng ẩm như Việt Nam, bảo quản tranh càng cần chú ý.

Những tác nhân làm hỏng tranh

Biết rõ "kẻ thù" là bước đầu tiên để bảo vệ tranh.

• Ánh nắng trực tiếp: tia UV làm màu phai dần, đặc biệt với tranh lụa và màu nước.

• Độ ẩm cao: gây nấm mốc, làm giấy phồng rộp và khung gỗ cong vênh.

• Nhiệt độ thay đổi đột ngột: khiến lớp sơn co giãn, lâu ngày bị nứt.

• Bụi và khói: bám lên bề mặt, làm tranh xỉn màu; khói hương, khói bếp còn để lại vết ố.

• Côn trùng: mối, mọt, gián có thể ăn khung gỗ và giấy.

Bảo quản theo từng chất liệu

Mỗi chất liệu có điểm yếu riêng, nên cách chăm sóc cũng khác nhau.

• Tranh sơn dầu: không cần kính, nhưng tránh treo gần bếp hay máy lạnh thổi thẳng; lau bụi bằng cọ lông mềm.

• Tranh màu nước, giấy: nên đóng khung có kính chống UV và dùng passe-partout (viền giấy) để tranh không dính sát kính.

• Tranh sơn mài: kỵ ánh nắng gắt và nơi quá khô; lau bằng khăn mềm hơi ẩm, tuyệt đối không dùng hóa chất.

• Tranh lụa: rất nhạy với ánh sáng và độ ẩm, nên treo nơi ít nắng và kiểm tra nấm mốc thường xuyên.

• Tranh in canvas: bền hơn, nhưng vẫn cần tránh nắng trực tiếp để không phai màu.

Quy trình vệ sinh tranh định kỳ

Vệ sinh nhẹ nhàng 2–3 tháng một lần là đủ để tranh luôn sạch mà không bị tổn hại.

1. Gỡ tranh xuống: đặt nằm ngang trên bàn có lót khăn mềm, tránh vệ sinh khi tranh còn treo.

2. Phủi bụi mặt tranh: dùng cọ lông mềm, phủi nhẹ theo một chiều từ trên xuống.

3. Lau kính và khung: xịt dung dịch lau kính lên khăn (không xịt trực tiếp lên kính) rồi mới lau.

4. Kiểm tra mặt sau: xem có nấm mốc, côn trùng hay dây treo bị mục không.

5. Treo lại đúng chỗ: đảm bảo đinh, móc chắc chắn và tranh treo thẳng.

Cất giữ và vận chuyển tranh an toàn

Khi chuyển nhà hoặc cất tranh vào kho, hãy làm theo các bước sau.

1. Bọc mặt tranh: phủ một lớp giấy pelure hoặc giấy không axit lên mặt tranh.

2. Chống va đập: bọc thêm màng xốp hơi bên ngoài, gia cố 4 góc bằng bìa cứng.

3. Đặt đứng, không đặt nằm chồng: xếp tranh dựng đứng, mặt tranh quay vào nhau, không để vật nặng đè lên.

4. Chọn nơi cất phù hợp: phòng khô ráo, thoáng khí, tránh gác mái nóng hay tầng hầm ẩm; có thể đặt thêm gói hút ẩm.

5. Kiểm tra định kỳ: mở ra xem 1–2 tháng một lần, nhất là vào mùa nồm.

Bảo quản tranh không khó, chỉ cần một chút để tâm. Chăm sóc đúng cách hôm nay, bức tranh sẽ tiếp tục làm đẹp ngôi nhà bạn nhiều năm nữa.